[2017-07-05]
Dowód z przesłuchania stron w postępowaniu cywilnym

Kodeks postępowania cywilnego (dalej k.p.c.) jako jeden ze środków dowodowych wskazuje dowód z przesłuchania stron. Jednakże możliwość przeprowadzenia tegoż dowodu doznaje istotnych ograniczeń. Dowód ten jest dopuszczalny jedynie wtedy, gdy spełnione są przesłanki o których mowa w art. 299 k.p.c. „Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron.”

 

Gdy stronami postępowania sądowego są osoby fizyczne, nie ma wątpliwości kto będzie zeznawał, jeśli Sąd dopuści dowód z przesłuchania stron. Zaś gdy w postępowaniu sądowym po którejkolwiek stronie występuje osoba prawna, zastosowanie znajdzie art. 300 §  1 k.p.c. Za osobę prawną sąd przesłuchuje osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do jej reprezentowania, przy czym sąd decyduje, czy przesłuchać wszystkie te osoby, czy też tylko niektóre z nich.”

 

W tym miejscu dodać należy, iż zgodne jest stanowisko przedstawicieli doktryny i judykatury, iż art. 300 § 1 k.p.c. znajduje zastosowanie również do jednostek organizacyjnych o których mowa w art. 33(1) kodeksu cywilnego (dalej k.c.), czyli tzw. osób ustawowych.

 

Reasumując, w imieniu osoby prawnej, lub jednostki organizacyjnej o której mowa w art. 33(1) k.c.,  będącej stroną procesu, można przesłuchać w charakterze strony wyłącznie takie osoby fizyczne, które w chwili przesłuchania wchodzą w skład jej organu uprawnionego do reprezentacji. Osoby piastujące inne funkcje, jak również te, które uprzednio wchodziły w skład organu osoby prawnej lub osoby ustawowej, mogą składać zeznania wyłącznie jako świadkowie. Co jednak istotne, od okoliczności konkretnej sprawy powinna zależeć decyzja sądu, czy konieczne jest przesłuchanie wszystkich członków organu, czy tylko niektórych. W judykaturze i piśmiennictwie wyrażany jest jednolity pogląd, iż taka sytuacja niezależna jest od zasad reprezentacji obowiązujących w danym podmiocie. Ponadto jak wynika z praktyki procesowej, to strona sama wskazuje, kto będzie przesłuchany w charakterze strony. Nie powinno budzić wątpliwości, iż strona ma najlepszą wiedzę, który z członków organu posiada wiadomości istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pamiętać jednak należy, że nie może to być osoba dowolna, niebędąca członkiem organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu, nawet jeżeli ma najpełniejszą wiedzę w sprawie (por. orzeczenie SN z dnia 30 maja 1961 r., IV CR 414/60; wyrok SN z dnia 23 września 1969 r., I PR 251/69).

 

Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę, iż prokurent spółki może być w sporze spółki przesłuchany tylko w charakterze świadka, a nie w charakterze strony (orzeczenie SN z dnia 29 stycznia 1936 r., C II 2083/35).

 

Istotnym jest ponadto, że niewskazanie przez osobę prawną osoby uprawnionej do składania zeznań jako strona nie może uzasadniać nieprzeprowadzenia tego dowodu (por. orzeczenie SN z dnia 30 maja 1961 r., IV CR 414/60)

 

W par. 2 art. 300 k.p.c. uregulowana została norma prawna dotycząca sytuacji, gdy przeprowadzony ma być dowód z przesłuchania stron w takim postępowaniu, w którym jako strona występuje Skarb Państwa. W takim przypadku ustawodawca postanowił, iż „Za Skarb Państwa sąd może przesłuchać w charakterze strony osoby powołane do reprezentowania państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub inne wskazane osoby.”

 

Tym samym ustawodawca przyznał jednostkom organizacyjnym Skarbu Państwa znacznie szerszą swobodę w określaniu osób fizycznych, które będą zeznawały w charakterze strony, niż w przypadku innych podmiotów. Przyjmuje się, iż Sąd nie może odmówić przesłuchania w charakterze strony osoby wskazanej przez daną jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa, chyba że uzna, iż brak jest ścisłego związku między jednostką a wskazaną osobą fizyczną. Należy mieć również na uwadze, iż pozostali pracownicy danej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, którzy nie zostali wytypowani do przesłuchania w charakterze strony, składać mogą zeznania jako świadkowie.

 


Pokaż wszystkie