Noworoczne zmiany w kodeksie pracy – wybrane zagadnienia
Na początku przyszłego roku zaczną obowiązywać dość istotne zmiany w kodeksie pracy. Wejście w życie nowych przepisów rozłożone zostało na kilka etapów. Pierwszy etap dotyczyć będzie uprawnień rodzicielskich. Zmiany dotyczące urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego wejdą w życie od dnia 02 stycznia 2016 r.
Od dnia 22 lutego 2016 r. zaczną natomiast obowiązywać nowe przepisy dotyczące zawierania umów czasowych.
W art. 251 kodeksu pracy wprowadzono ograniczenia dotyczące zawierania umów na czas określony. W § 1 wspomnianego przepisu wskazano, że okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech.
Nowością wśród przepisów prawa pracy jest zapis wskazujący na to, że łączny czas zawartych umów na czas określony między danym pracodawcą a pracownikiem nie może przekroczyć 33 miesięcy. Doliczając trzymiesięczny okres próbny, łącznie ograniczenie to wynosi maksymalnie 36 miesięcy. Wyeliminuje to możliwość zawierania umów na czas określony np. na 5 czy 10 lat, jak to czasem miało miejsce pod rządami obecnej ustawy.
Ograniczenie to jednak nie będzie stosowane w czterech przypadkach wymienionych w § 4 tego artykułu tj. w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym, w celu wykonywania pracy przez okres kadencji, w przypadku gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie. Kontrowersje może budzić zapis dotyczący „obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy”, gdyż pojęcie to nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Kwestia ta zapewne zostanie wyjaśniona w drodze orzecznictwa sądowego i praktycznego zastosowania ustawy.
Dodatkowo zmiany zajdą w kwestii terminów wypowiedzenia umowy. Do art. 36 kodeksu pracy dodano bowiem zapis wskazujący na to, że termin wypowiedzenia umów odnosić się będzie także do umów zawieranych na czas określony, a nie jak do tej pory tylko do umów na czas nieokreślony. Okres wypowiedzenia będzie uzależniony od czasu zatrudnienia u danego pracodawcy, i tak jak w przypadku umów na czas nieokreślony będzie to :
1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
Mając jednak na uwadze powyższe zmiany, dotyczące zwierania umów na czas określony, należy także zapoznać się z przepisami przejściowymi do ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, bowiem w wielu przypadkach zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe. Takim przykładem może być chociażby zapis odnoszący się do już zawartych umów czasowych. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej do umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, które przed tym dniem zostały wypowiedziane, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Należy zauważyć, że wprowadzenie powyższych zmian ma w szczególności działać na korzyść pracowników, wyeliminować ma bowiem zawieranie umów na czas określony na okres kilku czy kilkunastu lat.
Joanna Bacior
Radca prawny