Obowiązek zwoływania zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z o.o.
W niniejszym komentarzu pragniemy wskazać na kolejny obowiązek, jaki odnosi się do działalności każdej ze spółek z o.o., a jakim jest konieczność zwoływania zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z o.o.
1) Obowiązek zwoływania zwyczajnego zgromadzenia wspólników sp. z o.o.
Zgodnie z art. 231 § 1 i § 2 k.s.h.:
„Zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.” (§ 1)
„Przedmiotem obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników powinno być:
1) rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy;
2) powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty, jeżeli zgodnie z art. 191 § 2 sprawy te nie zostały wyłączone spod kompetencji zgromadzenia wspólników;
3) udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.” (§ 2)
Obowiązek, o którym mowa m.in. w art. 231 § 2 pkt 1 k.s.h. jest ściśle powiązany z obowiązkiem terminowego składania zatwierdzonego sprawozdania finansowego, który wynika z ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 1994 r., nr 121, poz. 591 z późn. zm.) – dalej jako u.r.
Obowiązek wynikający z u.r. polega bowiem nie na złożeniu jakiegokolwiek sprawozdania finansowego, lecz zatwierdzonego sprawozdania finansowego. Zważyć przy tym należy, iż wedle zasad ogólnych (tryb zwykły), tj. art. 235 k.s.h., zgromadzenie wspólników w spółce z o.o. zwołuje zarząd.
Pasywna postawa zarządu w przedmiocie terminowego zwołania zgromadzenia wspólników nie wyłącza możliwości zwołania tego zgromadzenia ze względu na możliwość skorzystania ze zwołania zgromadzenia wspólników w ramach tzw.
trybu szczególnego, tj. wynikajacego z:
a) art. 235 § 2 k.s.h. – możliwość zwołania zgromadzenia wspólników przez komisję rewizyjną albo radę nadzorczą;
b) art. 235 § 3 k.s.h. – możliwość zwołania zgromadzenia wspólników przez inne osoby, jeżeli takie uprawnienie dla nich wynika z umowy spółki;
c) art. 236 § 1 k.s.h. – możliwość żądania zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników przez wspólnika albo wspólników reprezentujących co najmniej 1/10 kapitału zakładowego)
d) albo trybu sądowego, tj. art. 237 § 1 k.s.h. – zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników wskutek postanowienia sądu rejestrowego w tym przedmiocie), niemniej jednak uchybienie w zwołaniu obligatoryjnego zgromadzenia wspólników obciąża zarząd spółki.
2) sankcje wynikające z niedopełnienia obowiązku
Niedochowanie obowiązków, o których mowa w podpunkcie 1) może wiązać się z konsekwencjami o charakterze karnym, korporacyjno – rejestrowym i korporacyjnym.
Co do konsekwencji karnych, zwrócić należy uwagę na art. 594 § 1 pkt 3 k.s.h., który stwierdza:
„Art. 594. § 1. Kto, będąc członkiem zarządu spółki handlowej, wbrew obowiązkowi dopuszcza do tego, że zarząd:
3) nie zwołuje zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia,
– podlega grzywnie do 20 000 złotych.”
W rezultacie, członek zarządu może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej na skutek niezwołania obligatoryjnego zwykłego zgromadzenia wspólników, w tym zwyczajnego zgromadzenia wspólników dotyczącego zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy i udzielenia absolutorium organom spółki.
Art. 594 § 4 k.s.h. dodatkowo wzmiankuje, że grzywnę, o której mowa w art. 594 § 1 pkt 3 k.s.h. nakłada sąd rejestrowy.
Jeżeli chodzi o konsekwencje korporacyjno – rejestrowe wskazać należy, że niezwoływanie zgromadzenia wspólników wyklucza złożenie do akt rejestrowych zatwierdzonego sprawozdania finansowego, co z kolei rodzi negatywne konsekwencje w postaci konieczności stosowania przepisów karnych u.r.
W szczególności chodzi tutaj o przepisy karne art. 77 oraz art. 79 pkt 3 i 4 u.r.:
„Kto wbrew przepisom ustawy dopuszcza do:
1) nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych,
2) niesporządzenia sprawozdania finansowego, skonsolidowanego sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej, sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, sporządzenia ich niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcia w tych sprawozdaniach nierzetelnych danych
– podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.” (art. 77 u.r.);
„Art. 79. Kto wbrew przepisom ustawy:
3) nie składa sprawozdania finansowego do ogłoszenia,
4) nie składa sprawozdania finansowego, skonsolidowanego sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej, sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej we właściwym rejestrze sądowym
– podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.” (art. 79 pkt 3 i 4 u.r.)
Pobocznie należy zwrócić uwagę na to, że przestępstwa opisane w art. 77 i 79 pkt 3 i 4 u.r. są przestępstwami powszechnymi, w związku z czym może popełnić je każdy i nie są ku temu potrzebne żadne atrybuty indywidualne.
W warstwie korporacyjnej, w kontekście niezwoływania zgromadzenia wspólników, należy mieć na uwadze niemożność powołania się przez członka zarządu spółki z o.o. na absolutorium w związku z ewentualnymi zarzutami co do jego działania w okresie piastowania funkcji w zakresie ujawnionym i zatwierdzonym przez zgromadzenie wspólników w sprawozdaniu z działalności i w sprawozdaniu finansowym (wskutek niesporządzenia i niezatwierdzenia sprawozdania finansowego i nieudzielenia absolutorium na skutek niezwoływania zgromadzenia wspólników). Udzielenie absolutorium członkowi zarządu spółki z o.o., z wyjątkami zakreślonymi w k.s.h. (np. art. 296 k.s.h. – actio pro socio), wyklucza odpowiedzialność tego członka zarządu za jego działanie w spółce w zakresie ujawnionym i zatwierdzonym w sprawozdaniu z działalności i w sprawozdaniu finansowym.
Niezależnie od tego, podkreślić należy, iż judykatura zgodnie twierdzi, że jeżeli w związku z niezwołaniem zgromadzenia wspólników wyrządzona została szkoda, to w przypadku spełnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej zasadnie można żądać odszkodowania od członków zarządu (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II CNP 8/10).
Patrycja G. Bartosz – Burdiak
Radca prawny
Mateusz Jasnosz
Aplikant radcowski