Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych i faktycznych na korzyść strony, jak również zakaz odstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, zostały wprowadzone do postępowania administracyjnego w dniu 01 czerwca 2017 roku. Zasady te mają na celu ochronę praw strony i zagwarantować większą stabilność wydawanych przez organ rozstrzygnięć.
Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, wprowadzona została do ogólnego katalogu zasad znajdujących się w kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy wydając rozstrzygnięcie, w razie wątpliwości interpretacyjnych danej normy prawnej, powinny ją rozstrzygać na korzyść strony. Zasada ta ma na celu ochronę praw strony, która to strona nie może być pokrzywdzona na skutek niewłaściwego czy też niedokładnego tworzenia przez ustawodawcę przepisów prawa. Zasada ta może zostać zastosowana w sytuacji, gdy po dokonaniu wykładni przepisu różnymi sposobami, dalej pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej.
Art. 7a.
1)jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego;
2)w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych.
Podobną regulacją do powyższej zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, jednak na gruncie wątpliwości co do stanu faktycznego, jest art. 81a k.p.a. Ten przepis może znaleźć zastosowanie w sytuacji, gdy za pomocą wszelkich dostępnych dowodów (po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego) nie można w pełni wyjaśnić istnienia lub nieistnienia danej okoliczności bądź też nie ma dowodów, które mogłyby pomóc w ustaleniu istnienia lub nieistnienia danej okoliczności. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest nałożenie obowiązku, ograniczenie lub odebranie stronie prawa (uprawnień), a istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego, zastosowanie powinien znaleźć art. 81a k.p.a. i wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone z korzyścią dla strony.
Art. 81a.
1)jeżeli w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich;
2)jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów;
3)jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego;
4)w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych.
Zakaz odstępowania przez organy od utrwalonej praktyki wydawania rozstrzygnięć oznacza, że w przypadku, gdy stan prawny i faktyczny, jest tożsamy ze sprawą w której rozstrzygnięcie już zapadło, organ powinien być związany poprzednim rozstrzygnięciem. Niedopuszczalne jest, aby organ w takim przypadku wydał rozstrzygnięcia odmienne, chyba, że istnieje uzasadniona przyczyna. Zasada ta została wymieniona w katalogu ogólnym zasad obowiązujących w k.p.a. – art. 8 § 2 k.p.a.
Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Zgodnie z doktryną „Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. (…)
Uzasadnioną przyczyną zmiany utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw przez organ administracji publicznej może być uzasadniona zmiana utrwalonej sądowej praktyki interpretacyjnej i praktyki stosowania przepisów stanowiących podstawę rozstrzygania spraw przez organy administracji publicznej. Uzasadnioną przyczyną zmiany utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw może być także konieczność jej dostosowania do wyroków sądów europejskich, w tym zwłaszcza orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.”/Wróbel Andrzej, Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2018/
Wyżej wymienione zasady i regulacje prawne, mają na celu wzmocnienie ochrony praw strony i mogą przyczynić się do większej stabilności wydawanych rozstrzygnięć. Dodatkowo powinny ograniczyć możliwości organów do dowolnego wydawania rozstrzygnięć, w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a dzięki temu ujednolicić praktykę wydawanych decyzji i postanowień.
Natalia Bielińska
Radca prawny