Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego – przywrócenie postępowań w sprawach gospodarczych

W dniu 24 lipca 2019 roku Prezydent podpisał obszerną nowelizację Kodeksu Postępowania Cywilnego. Na mocy nowelizacji ponownie do polskiego procesu cywilnego wprowadzono odrębny rodzaj postępowania, mianowicie postępowanie w sprawach gospodarczych.

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw, wprowadzająca tę nowelizację, w art. 1 pkt. 156 wskazuje, że do kodeksu postępowania cywilnego w części pierwszej w księdze pierwszej w tytule VII po dziale II dodaje się dział IIa w brzmieniu: „DZIAŁ IIa Postępowanie w sprawach gospodarczych” ( art. 458¹ – art. 458¹³ k.p.c.)

 

Zgodnie z art. 458² § 1 k.p.c. sprawami gospodarczymi są sprawy:

1)     ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej;

2)     określone w pkt 1, choćby którakolwiek ze stron zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej;

3)     ze stosunku spółki oraz dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291–300 i art. 479–490 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505);

4)     przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku;

5)     z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych;

6)     z umów leasingu;

7)     przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej;

8)     między organami przedsiębiorstwa państwowego;

9)     między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór;

10)   z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego;

11)   o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest orzeczenie sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem;

12)   o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opartego na prawomocnym lub podlegającym natychmiastowemu wykonaniu orzeczeniu sądu gospodarczego albo ugodzie zawartej przed tym sądem.

 

Natomiast zgodnie z  art. 458² § 2 k.p.c.  nie są sprawami gospodarczymi sprawy o:

1)     podział majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po jej ustaniu;

2)     wierzytelność nabytą od osoby niebędącej przedsiębiorcą, chyba że wierzytelność ta powstała ze stosunku prawnego w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez wszystkie jego strony.

 

Co ciekawsze, w pewnych przypadkach, na wniosek strony będzie możliwość rozpatrywania sprawy z pominięciem przepisów dotyczących postępowań w sprawach gospodarczych. I tak zgodnie z art. 458⁶ § 1 k.p.c. Na wniosek strony, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, sąd rozpoznaje sprawę z pominięciem przepisów niniejszego działu. Aby móc skorzystać z tego pominięcia, konieczne będzie złożenie wniosku w przewidzianym przez przepisy terminie. Art. 458⁶ § 2 k.p.c. stanowi bowiem, że Wniosek, o którym mowa w § 1, strona może złożyć w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej na piśmie pouczeń, o których mowa w art. 458⁴ § 1, a jeżeli doręczenie pouczeń nie było wymagane – w pozwie albo pierwszym piśmie procesowym pozwanego.

Rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów dotyczących spraw gospodarczych, może mieć znaczenie chociażby w kwestii prowadzenia postępowania dowodowego. W sprawach gospodarczych obowiązywać będą odrębne reguły i tak między innymi:

1. Strony zobowiązane będą do przedstawienia wszystkich twierdzeń w pozwie i odpowiedzi na pozew (Art. 458⁵. § 1) / wyjątek: § 4. Twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem § 1–3 podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. /
2. Strony mogą zawrzeć umowę dowodową / 458⁹. § 1. Strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa)./
3. Dowód z zeznań świadków przeprowadzany będzie po wyczerpaniu wszelkich innych środków dowodowych / 458¹⁰. Dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy./
4. Dokument będzie stanowił główny dowód / 458¹¹. Czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa w art. 77³Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych./

 

Zgodnie z art. 17 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw, ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Dodatkowo w myśl art. 10 ustawy zmieniającej  do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, które na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 i art. 3, w brzmieniu dotychczasowym podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu w sprawach gospodarczych, nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu. Właściwy do rozpoznania takich spraw pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

Natalia Bielińska

Radca Prawny