Członkowstwo w spółdzielni mieszkaniowej – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 05.02.2015r.

Członkowstwo w spółdzielni mieszkaniowej – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 05.02.2015r.

Zgodnie z treścią ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (dalej: u.s.m.):

„Art. 3. 1. Członkiem spółdzielni może być osoba fizyczna, choćby nie miała zdolności do czynności prawnych lub miała ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

[…]

3. Członkiem spółdzielni może być osoba prawna, jednakże takiej osobie nie przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.”

Mając powyższe na uwadze, w doktrynie i judykaturze reprezentowany był pogląd, iż członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej nie jest związane z posiadaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, spółdzielczego własnościowego prawo do lokalu, prawa odrębnej własności lokalu lub ekspektatywy odrębnej własności lokalu znajdującego się w zasobach lokalowych tejże spółdzielni. Pogląd ten poparty został następnie wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II CSK 283/13, zgodnie z którym „stosunek członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej może istnieć niezależnie od przysługiwania członkowi majątkowych praw do lokalu znajdującego się w zasobach spółdzielni mieszkaniowej”.

Wskazywano, iż „istnieje kilka kategorii członków, tj. tacy członkowie, którzy są właścicielami lokali i członkowie niemający tego prawa majątkowego. Członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej nie jest związane z określonym typem prawa majątkowego łączącego członka ze spółdzielnią i to także wówczas, gdy spółdzielnia nie zarządza nieruchomością, na której znajduje się lokal członka spółdzielni. Obok zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków spółdzielnia ma także inne cele ustawowe (prowadzenie działalności społecznej, oświatowo-kulturalnej na rzecz swoich członków i ich środowiska). Z działalności tej korzystać mają wszyscy członkowie spółdzielni. Członek spółdzielni, któremu nie przysługuje prawo do lokalu i nie mieszka on w budynku, w którym spółdzielnia jest właścicielem chociaż jednego lokalu, nadal zachowuje prawa i obowiązki członka spółdzielni.”

Tak pojęte członkowstwo w spółdzielni mieszkaniowej budziło wiele kontrowersji, przede wszystkim w zakresie zgodności ww. normy prawnej z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Na skutek wniosku grupy posłów, Trybunał Konstytucyjny, dokonał analizy i oceny zgodności m.in. art. 3 ust. 1 i 3 u.s.m. z art. 32 i art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W wyroku z dnia 05 lutego 2015 r., sygn. akt K 60/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż:

„Art. 3 ust. 1 i 3 u.s.m. w zakresie w jakim dopuszcza członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej podmiotów, którym nie przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo odrębnej własności lokalu lub ekspektatywa odrębnej własności lokalu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Orzeczenie to jest niezwykle istotne, w szczególności z uwagi na normę prawną wynikającą z art. 42 § 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze, zgodnie z którym „każdy członek spółdzielni lub zarząd może wytoczyć powództwo o uchylenie uchwały [walnego zgromadzenia – przyp.red.].”

Joanna Bacior

Radca prawny